فواید خمیربازی برای کودکان؛ تأثیر خمیر بازی بر هوش و خلاقیت

اصلی‌ترین فواید خمیربازی برای کودکان، شامل تقویت عضلات ظریف دست، افزایش تمرکز و تخلیه هیجانات است که با فعال‌سازی بخش‌های مختلف مغز، زیربنای رشد شناختی و یادگیری مفاهیم ریاضی را فراهم می‌کند. این بازی ساده علاوه‌بر کاهش استرس، مهارت‌های اجتماعی و خلاقیت را نیز در کودک پرورش می‌دهد. برای آشنایی با تأثیرات شگفت‌انگیز این بازی بر هر رده سنی، پیشنهاد می‌کنیم در ادامه همراه ما باشید.

بازی با خمیر بازی، کدام بخش از مغز کودک را فعال می‌کند؟

والدین آگاه همواره به‌دنبال خرید اسباب بازی‌ سرگرمی هستند که عملکرد مغز و رشد شناختی کودکشان کمک کند. در این میان، خمیربازی فواید شگفت‌انگیزی برای فعال‌سازی بخش‌های مختلف مغز دارد. مهم‌ترین مزیت خمیربازی، تاثیر آن بر مناطق عصبی کودک است. این بازی مناطقی از مغز، از جمله آمیگدال و هابنولا را فعال می‌کند.

آمیگدال مسئول پردازش احساسات است و هابنولا وظیفه‌ی کنترل رفتار انسان را بر عهده دارد. این یعنی خمیربازی همزمان قشر حرکتی و مسیرهای پردازش حسی مغز را درگیر می‌کند. فعال‌سازی این نواحی منجر به تقویت حوزه‌های کلیدی عملکرد مغز کودک، مانند برنامه‌ریزی، حل مسئله و توانایی‌های شناختی و زبانی می‌شود.

مزایای بازی با خمیر بازی

فرقی نمی‌کند کودک در محیط خانه باشد یا مدرسه، بازی با خمیربازی، یک ابزار قدرتمند برای رشد و یادگیری کودک در زمینه‌های مختلف است. هنگام کار با خمیربازی، کودکان به‌صورت کاملاً مشتاق، ایده‌های جدید می‌دهند و راه‌های مختلف را امتحان می‌کنند تا شکل مد نظرشان را بسازند. آن‌ها به‌طور طبیعی:

• ساخته‌های خود را مقایسه می‌کنند (مثلا: پنکیک من چاقه و پنکیک تو لاغر)
• به یک‌دیگر پیشنهادات مختلف می‌دهند (مثلا: این شکلی نبر! مثل من انجامش بده!)
• در مورد تجربیات و ساخته‌هایشان توضیح می‌دهند (مثلا: ما مار نمی‌سازیم؛ جاده می‌سازیم)

توانایی‌هایی که از این بازی به دست می‌آورند، تبدیل به زیربنای موفقیت و یادگیری عمیق در مدرسه و زندگی آن‌ها می‌شود. با توجه به این اثرات آموزشی و شناختی، در ادامه به‌طور دقیق به مهم‌ترین فواید بازی با خمیر بازی برای کودکان می‌پردازیم.

رشد اجتماعی و عاطفی

کار کردن با خمیر بازی در کنار دیگران، کودکان را تشویق می‌کند تا وسایل خود را به اشتراک بگذارند؛ مودبانه از دیگران بخواهند که از وسایل‌شان استفاده کنند و در مورد فرآیند خلاقانه خود با دیگران صحبت کنند. کودکان همچنین ممکن است وقتی در ساخت آثار خود گیر می‌کنند، از دیگران کمک بخواهند. در این صورت، آن‌ها یاد می‌گیرند چگونه در مواقع نیاز درخواست‌های خود را بیان کنند. شما به‌عنوان بزرگ‌تر او، نحوه درخواست مودبانه را نیز می‌توانید به آن‌ها آموزش دهید. حتی اگر فرزند شما نیاز به کمک نداشته باشد و بتواند یکی از ایده‌هایش را به‌تنهایی بسازد؛ اعتماد به نفس و حس شایستگی در او افزایش پیدا می‌کند‌. در این صورت، شرایطی فراهم می‌شود که هم شما و هم خودش به دستاوردهایش افتخار کنید.

تخلیه هیجانات و افزایش آرامش

تخلیه هیجانات و افزایش آرامش کودکان، یکی از مهم‌ترین فواید خمیر بازی است. فعالیت‌هایی مانند کوبیدن، صاف کردن و ورز دادن خمیر، مانند یک توپ استرس عمل می‌کند، استرس را کاهش می‌دهد. علاوه‌بر این خمیربازی، تنها راه سالم و بی‌خطر بر تخلیه انرژی اضافی کودک شناخته می‌شود. این بازی‌ها به کودکان کمک می‌کنند تا با احساسات قوی مانند استرس یا عصبانیت کنار بیایند. این بازی می‌تواند برای کودکانی که در بازی‌های پر سر و صدا احساس اضطراب می‌کنند، عالی باشد.

افزایش تخیل و خلاقیت

خلاقیت و تخیل، مهم‌ترین مزیت خمیربازی برای رشد شناختی کودکان است. از آنجا که کار با خمیربازی هیچ هدف نهایی یا پاسخ مشخصی ندارد، کودکان کاملاً آزاد هستند تا از تخیل خود هنگام بازی استفاده کنند. این آزادی، استقلال و عزت نفس آن‌ها را تقویت می‌کند. در جریان این بازی، کودک تصاویر و ایده‌های ذهنی خود را به اشکالی که می‌شناسد، مثل کِرم یا کیک تولد با شمع تبدیل می‌کند. این فرایند به آن‌ها کمک می‌کند تا توجه بیشتری به جزئیات داشته باشند. همچنین مشارکت والدین در این بازی‌های نمایشی، می‌تواند تاثیرگذاری فواید خمیر بازی را بیشتر کند و زمینه‌ساز بیان ایده‌ها و گسترش بیشتر تخیل کودک شود.

زبان و سوادآموزی

اگر در حال تهیه لیست سیسمونی فرزندتان هستید و می‌خواهید اسباب‌بازی‌های را بخرید که در همه جوانب رشد کودک به شما کمک کند، حتما خمیر بازی را در لیست خود قرار دهید. از مهم‌ترین فواید خمیر بازی، کمک به رشد زبان و سواد کودکان است. بازی با خمیر در خانه، فرصتی عالی است تا کودکان با صحبت کردن و گوش دادن به شما یا دوستانشان تمرین کنند. آن‌ها در مورد چیزی که می‌سازند و چگونگی ساخت آن صحبت می‌کنند و این کار باعث می‌شود کلمات جدیدی مانند فشاردادن، لوله‌کردن و صاف کردن یا کلمات دیگر را بشنوند و به دایره لغاتشان اضافه شود.

کودکان با الهام از داستان‌هایی که شنیده‌اند یا کارتون‌هایی که دیده‌اند، درباره ساخته‌های خود داستان‌سرایی می‌کنند. این یکی دیگر از جنبه‌های پرورش همزمان زبان و خلاقیت است. آن‌ها حتی ممکن است از اتفاقات روزمره استفاده کنند و شبیه به آن هم وسیله بسازند و هم از کلماتی که شنیده‌اند، استفاده کنند.

آموزش اعداد و مفاهیم ساده ریاضی

قابلیت اصلی خمیر، تغییر دادن شکل و اندازه آن است. به همین دلیل، یکی از فواید خمیر بازی، کمک به آموزش ریاضی برای گروه‌های سنی مختلف است. زمانی که با هم خمیربازی درست می‌کنید، کودک شما با مقایسه اندازه قاشق‌ها یا شمردن مواد لازم، مفاهیم اعداد و اندازه‌گیری را یاد می‌گیرد. در طول بازی، کودکان به‌طور طبیعی به تفاوت‌ها در شکل و اندازه توجه می‌کنند و اظهار نظرهایی مانند «من یک مثلث درست کردم» یا «مال من کوچک است و مال تو بزرگ» به آن‌ها کمک می‌کند تا مفاهیم هندسه را درک کنند.

شما می‌توانید با پرسیدن سؤالاتی مثل: «آن چه شکلی است؟» یا «کدام مار بلندتر است؟»، اشکال هندسی و توانایی تجسم‌کردن در فرزندتان را تقویت کنید. علاوه‌بر این، می‌توان از خمیربازی به‌عنوان یک ابزار برای آموزش اعداد استفاده کرد؛ به این صورت که از کودکان بخواهید خمیر را به شکل حروف و اعداد درآورند. این کار به آن‌ها کمک می‌کند تا قبل از نوشتن با مداد، شکل حروف و اعداد را در ذهن خود مجسم کرده و تشخیص دهند.

یادگیری مفاهیم و عبارات علمی ساده

یکی از اصلی‌ترین فواید بازی با خمیر بازی، آموزش عملی مفاهیم اولیه علمی به کودکان بزرگ‌تر از 6 سال است. کودکان با مشاهده، فکر کردن و صحبت درباره‌ی مواد و تغییرات آن‌ها، علم را می‌آموزند. شما می‌توانید با اضافه کردن موادی مانند شن، خاک اره یا لوسیون به خمیر، تفکر علمی کودک را تقویت کنید. از او بپرسید که خمیر جدید چه شکلی شده یا چه حسی دارد و مفهوم کلماتی مانند بافت، دانه‌دار، صاف و ناصاف را برای او توضیح دهید.

با خرید این اسباب‌بازی می‌توانید مفاهیم علت و معلولی را نیز به سادگی به فرزند خود آموزش دهید؛ مثلاً وقتی از کودک می‌پرسید: اگه آب زیاد اضافه کنیم چی میشه؟ او نتیجه‌ی کارش را می‌بیند. حتی می‌توانید با خمیر، مدل آتشفشان بسازید و مراحل فوران آن را به شکلی ساده توضیح دهید.

برای والدین آگاه، تهیه ابزارهای آموزشی و ایمن برای رشد کودک یک اولویت است. شما می‌توانید خمیربازی یا هر وسیله‌ی سرگرمی آموزشی را به راحتی از فروشگاه سیسمونی مریم تهیه کنید. این فروشگاه با فراهم کردن شرایطی مثل خرید اعتباری، تخفیف‌های خوب و ارسال سریع و مطمئن، خرید وسایل مورد نیاز کودک را برای خانواده‌ها بسیار آسان می‌کند.

بیشتر بخوانید: خرید اسباب بازی فکری

افزایش تمرکز و دامنه توجه

بازی با خمیربازی، کودک را مجبور می‌کند که برای مدتی در جای خود بنشیند و تمرکز کند. از آنجایی که کودکان معمولاً به کاری که با خمیر انجام می‌دهند، علاقه‌مندند و درگیر آن می‌شوند، احتمال حواس‌پرتی در آن‌ها کمتر است و می‌توانند تمرکز خود را حفظ کنند. این تمرکز مستمر، به مرور زمان به کودکان کمک می‌کند تا دامنه توجه خود را توسعه داده و بهبود بخشند.

مهارت‌های حرکتی ظریف

تا اینجا هرچه از فواید بازی با خمیر بازی گفتیم، فواید آن در زمینه مهارت‌های نرم و رشد عملکرد مغز بود. همان‌طور که در بخش اول اشاره کردیم، خمیر بازی باعث تحریک منطقه هابنولا در مغز می‌شود که کنترل رفتار در انسان را بر عهده دارد. کودکان هنگام کار با خمیر، با غلتاندن، له کردن، فشردن و بریدن آن توسط انگشتان و ابزارهای مختلف (مانند وردنه یا قالب)، عضلات کوچک دست‌های خود را به بهترین شکل پرورش می‌دهند. این کار‌ها باعث افزایش هماهنگی چشم و دست می‌شوند و قدرت و مهارت انگشتان را افزایش می‌دهند.

افزایش این قدرت و مهارت، کودک را برای فعالیت‌هایی مانند نوشتن، نقاشی یا نگه‌داشتن مداد در مدرسه آماده می‌کند. شما می‌توانید با تنظیم غلظت خمیر، کار را برای تقویت بیشتر عضلات، کمی سخت‌تر کنید.

بهبود حس بویایی

شاید کمتر کسی توجه کند که می‌توان با خمیربازی حس بویایی کودکان را تقویت کرد. خمیربازی به‌طور طبیعی بوی مشخصی دارد، اما برای تقویت بیشتر این حس، می‌توانید خمیربازی‌هایی با رایحه‌های مختلف تهیه کنید. حتی می‌توانید در خانه خمیربازی بسازید و به آن اسانس‌های مختلف بزنید.

مقایسه فواید بازی با خمیر بازی در رده‌های سنی مختلف

هر یک از فواید بازی با خمیر بازی، تأثیر متفاوتی بر مراحل رشد کودک دارد. در جدول زیر به تفکیک خواهیم گفت این بازی ساده، برای هر گروه سنی از کودکان چه مزایایی را به همراه خواهد داشت.

رده سنی کودک	فواید خمیر بازی در رده‌های سنی مختلف
۱ تا ۲ سال (نوپا)	تقویت مهارت‌های حرکتی ظریف، تحریک حواس (به‌ویژه لامسه و بویایی)، تخلیه هیجانات
۳ تا ۴ سال (خردسال)	رشد اجتماعی و عاطفی، افزایش تخیل، زبان‌آموزی، آرام‌سازی و تخلیه انرژی
۵ تا ۶ سال (پیش‌دبستانی)	تقویت تمرکز، رشد خلاقیت، آموزش مفاهیم اولیه ریاضی و حروف، افزایش اعتمادبه‌نفس
۷ تا ۸ سال (اوایل دبستان)	آموزش مفاهیم علمی ساده، درک علت و معلول، تقویت توجه و نظم ذهنی
۹ تا ۱۰ سال (اواخر کودکی)	پرورش تفکر منطقی و خلاق همزمان، بیان ایده‌ها به‌صورت مدل‌سازی، آرامش ذهن

سخن پایانی

یادگیری از طریق بازی، بهترین نوع یادگیری است و خمیربازی، یک ابزار آموزشی چندوجهی است که زیربنای رشد سالم و جامع کودک را تقویت می‌کند. از تقویت عضلات ظریف دست که کودک را برای نوشتن آماده می‌کند تا توسعه مهارت‌های شناختی، حل مسئله و تنظیم هیجانات، فواید خمیر بازی بی‌شمار است. با فراهم‌کردن خمیربازی و اختصاص دادن زمان برای مشارکت در بازی فرزندتان، شما نه‌تنها لحظات خوشی را با او سپری می‌کنید، بلکه در حال سرمایه‌گذاری مستقیم روی موفقیت تحصیلی و اجتماعی او در آینده هستید.

منبع +++